گیلان فورکا



گیلان فورکا /گروه اندیشه:


کتاب «تولید و مصرف فرهنگی در دانشگاه ایرانی: درآمدی تاریخی ـ انتقادی»اثر دکتر رضا صمیم، مقدمه‌‏ای انتقادی است برای فراهم‏ کردنِ زمینه‏‌ای نظری ـ مفهومی ـ روش‌‏شناختی که بتوان با آن به مطالعه تولید و مصرف فرهنگی در دانشگاه ایرانی پرداخت. پیش‏فرضِ این پژوهشِ تاریخی انتقادی، عدم مفهوم‌‏پردازیِ «منحصر به فرد» از تولید و مصرف فرهنگی در دانشگاه ایرانی در پژوهش‌‏هایی است که تاکنون در این حوزه به انجام رسیده است. منظور از «منحصر به فرد» در این عبارت، در نظر گرفتنِ ویژگی‏‌های «خاص» و تکنیک‌هایی است که یک مفهوم را به یک زمینه‏ اجتماعی و فرهنگی خاص متعلق می‌‏سازد. 

صمیم در بخشی از مقدمه کتاب بیان می‌کند که تولید و مصرف فرهنگی، مفاهیمی‏ برآمده از تحولاتِ عمیقِ مناسباتِ زندگیِ جمعی در جهان غرب‏ است. کاربست این مفاهیم در زمینه‌‏ای به غایت متفاوت برای توضیح مناسبات جمعی‏‌ای که آن هم، چندان با ویژگی‌‏های مناسبات جمعی‏‌ای که در جای‏‌جایِ این کتاب از آن به مناسباتِ جامعوی تعبیر کرده‌‏ام همخوان نیست، چالش‏‌هایی اساسی‏ به وجود می‌‏آورد. البته این جملات بدان معنا نیست که من، کاربستِ مفاهیم فوق‌‏الذکر را برای مطالعه‏‌ مناسبات جمعی در اجتماع ایرانی ناممکن می‌‏دانم؛ ولی آنچه اهمیت دارد آن است که با در نظر گرفتن چنان پیش‏‌فرضی این امکان حاصل خواهد شد که بتوان هر لحظه در مطالعه‌‏ی تولید و مصرف فرهنگی به وجوهِ به غایت متفاوتِ مناسبات تولیدی و مصرفی در این زمینه اندیشید. این تفاوت‏‌ها هنگامی که تولید و مصرف فرهنگی درون زمینه‏‏ دانشگاه ایرانی به موضوعی برای مطالعه تبدیل شود دوچندان خواهد شد چرا که خودِ دانشگاه در ایران، جلوه‏ای «منحصر به فرد» از پدیده‏ی «دانشگاه مدرن» است.


به زعم مولف کتاب، در فهمِ چیستی و چگونگیِ فرآیند تولید و مصرف فرهنگی در دانشگاه ایرانی، بیش از هر چیز باید به بیرون‌‏زدگی‏‌هایِ ‏ دانشگاه ایرانی در مقایسه با گونه‏ آرمانیِ مدرن آن اندیشید. ادعای نظری ـ تاریخیِ نخستِ این کتاب آن است که دانشگاه، مکانِ ویژه‏ای برای تولید و مصرف فرهنگی در اجتماع ایرانی است.


 

درباره : استانی